Niepoczytalność?

Wszyscy pamiętamy sprawę bodajże Michała L. Na sopockim molo rozpędzoną Hondą rozjeżdżał ludzi. Ranił 23 osoby. Następnie w mediach pokazały się doniesienia o jego niepoczytalności. Sprawę umorzono, nie wymierzając kary, ponieważ Sąd stwierdził niepoczytalność. W polskim prawie karnym art. 31 KK stwierdza, że nie popełnia przestępstwa osoba, która z powodu choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie rozumie znaczenia czynu lub nie jest w stanie pokierować swoim postępowaniem. Obecnie już wiemy, że osoba o której mowa jest wolna.

Komentarze internatów były jednoznaczne, dlaczego chory psychicznie miał prawo jazdy, powinien siedzieć w więzieniu lub resztę życia spędzić w szpitalu psychiatrycznym. Widać osoby zamieszczające swoje sądy nie miały głębszych refleksji na ten temat. Ogólnie art. 31 stosuje się w przypadku poważnych chorób psychicznych. Osoba z psychozą, cierpi na zaburzenia spostrzegania, myślenia, doznaje omamów, jej nieracjonalne sądy nie racjonalizują się. więc nie może ocenić zamiarów czy czynów. Potrzebne jej jest leczenie farmakologiczne, często hospitalizacja. Continue reading “Niepoczytalność?” »

Jak wygląda życie z depresją

Jak w rzeczywistości wygląda życie z depresją?

Depresja to bardzo ciężka choroba, która dotyka coraz więcej osób. Jeśli zostanie odpowiednio zdiagnozowana to jest to połową sukcesu. Niestety depresję bardzo często myli się z innymi chorobami o podłożu somatycznym np. z niedoczynnością lub nadczynnością tarczycy. Życie chorego na depresję to ciągła walka z rzeczywistością i samym sobą. depresja

Jak wygląda codzienność osoby chorej na depresję?

Życie codzienne chorego na depresję to bardzo złożony proces. Choremu ciężko jest podejmować jakąkolwiek działalność, dlatego bardzo często jego dni upływają na bezczynności. To pogłębia zły stan psychiczny. Chory rezygnuje ze wszystkich aktywności, także tych, które sprawiały mu wcześniej przyjemność. Wielu dotkniętych depresją odchodzi z pracy lub rezygnuje ze studiów, bo nie jest w stanie wykonywać obowiązków. Każda, nawet najmniejsza czynność sprawia wielkie problemy. Choremu trudno jest wykonywać obowiązki domowe, dlatego często mieszka i żyje w bałaganie i nieporządku. Robienie zakupów, zajmowanie się domem, nauka i praca to rzeczy, które w głębokiej depresji są niewykonalne. Chory nie potrafi także kontynuować tego co zaczął przed chorobą, więc w jego życiu pojawia się coraz więcej spraw niedokończonych i wszelkiego rodzaju zaległości. Dotyczą one życia zawodowego i prywatnego. Nawet najprostsze czynności jak utrzymanie higieny osobistej czy wstanie rano z łóżka wydają się być niemożliwe do wykonania. Chory unika także kontaktów towarzyskich i coraz bardziej odsuwa się od ludzi. Jego życie wypełnione jest poczuciem winy i beznadzieją. Problemy z aktywnością odbijają się na jego samopoczuciu. Wszelkie trudności jeszcze bardziej pogłębiają jego zły stan. Continue reading “Jak wygląda życie z depresją” »

Rośnie liczba osób uzależnionych od leków przeciwbólowych

uzależnienie od lekow przeciwbólowychNie jest tajemnicą, że Polacy znajdują się na szczycie statystyk „narodów lekomanów”. Obok nas w czołówkach plasują się zawsze Węgrzy i Francuzi. Gdy podnosimy tematy związane z lekomanią przeważnie dotyczą one osób uzależnionych od leków uspokajających, przeciwlękowych, nasennych. Następnie dyskusja schodzi na tory związane z rosnącym stresem, podróżami między strefami czasowymi, coraz większym obciążeniem pracą, obowiązkami wywołującymi lęki, depresje, zaburzenia snu. Natomiast bardzo często pomija się wątki związane ze starzeniem się społeczeństwa, zwiększoną liczbą chorób zwyrodnieniowych. Tym, że spora grupa ludzi uprawia sporty, zwiększoną aktywność fizyczną, której towarzyszą liczne urazy. Zjawiskom tym nieodzownie towarzyszy ból. Co skutkuje częstym nadużywaniem leków o działaniu przeciwbólowym. Oczywiście, że większość tych specyfików to środki dostępne bez recepty, tzw. OTC. Niestety gwałtownie wzrasta również sprzedaż i użycie farmaceutyków o narkotycznym działaniu, głównie opiatowych.

Opiatowe środki przeciwbólowe towarzyszą nam od tysięcy lat. Oczywiście nie podam tu przepisu ale wystarczy kilka minut i garść słomy z wiadomego ziela aby samemu sporządzić jeden z najsilniejszym środków przeciwbólowych. Z czego skrzętnie korzystały nasze Babcie. Na szczęście obrót narkotycznymi środkami przeciwbólowymi jest dokładnie rejestrowany. Leki te wydawane są na numerowane recepty „narkotyczne” tzw. Rpw. Jednak istnieją wyjątki. Niektóre środki, dostępne nawet bez recepty zawierają opioidy. Umyślnie pominę substancje i nazwy ponieważ nie chcę propagować ich używania. Do takich szczególnych substancji o działaniu ośrodkowym należy również (wydawany na zwykłą receptę) i często zlecany pacjentom Tramadol. Szeroko stosowany w różnego rodzaju bólach, od urazowych, poprzez bóle przewlekle do opieki paliatywnej, niestety wywołuje uzależnienie. Jest to typowa zależność od opiatów, z narastającą tolerancją i dalszymi konsekwencjami. Jak wiadomo to jedne z najsilniej działających środków przeciwbólowych, wywołujące prawdziwe uzależnienie fizjologiczne, bardzo trudne do terapii.

Mamy nadzieję, że w niedługim czasie rozpocznie się akcja uświadamiająca pacjentów i głownie lekarzy o konsekwencjach leczenia tego typu środkami. Może wpłynie to na ograniczenie ich obrotu, zmniejszy się liczba uzależnionych pacjentów. Być może środki wydawane dotychczas praktycznie bez ograniczeń będą zapisywane bardziej restrykcyjnie.

Oczywiście należy tu wspomnieć również o tym, że nie wszystkie zależności od środków przeciwbólowych maja jatrogenne podłoże. Spora część młodzieży sięga po nie z uwagi na ich ośrodkowe, euforyczne działanie.u również dość łatwy dostęp prowadzi do życiowych tragedii.

Osobom, które już borykają się z problemem uzależnienia od leków przeciwbólowych polecam artykuł ekspertów: http://medox-lekomania.pl/uzaleznienie-od-lekow-opiatowych/uzaleznienie-od-tramalu/, to zespół profesjonalistów prowadzący zakład leczniczy zajmujący się leczeniem uzależnień.

PARPA fikcyjnie nadzoruje Ośrodki Terapii Uzależnień

Ośrodek Terapii UzależnieńPaństwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych – PARPA to agenda rządowa, podległa Ministerstwu Zdrowia, która powinna nadzorować lecznictwo odwykowe w Polsce. Ma do dyspozycji wielomilionowe fundusze publiczne oraz środki prawne, niestety nie wypełnia swojej roli. W historii PARP-y nie brak afer, w których zostały zdefraudowane setki milionów złotych. Nietrudno zauważyć nepotyzm i brak profesjonalizmu związany z tą organizacją. Nasz środki wydawane są na pseudoprofilaktyczne cele, wydumane kampanie, z reguły trafiają do „przyjaciół królika” Polskie lecznictwo odwykowe jest zdominowane przez szarlatanów, często oszustów, wykorzystujących trudną sytuację chorych. W rzeczywistości alkoholicy nie mogą liczyć na profesjonalną pomoc. Jedynie oddziały detoksykacyjne wypełniają swoją rolę. Jednak te  publiczne nadzorowane są przez Narodowy Fundusz Zdrowia, nie mają nic wspólnego z PARP-ą i bardzo dobrze. Continue reading “PARPA fikcyjnie nadzoruje Ośrodki Terapii Uzależnień” »

Polskie lecznictwo odwykowe odnotowuje jubileusz

Klinika odwykowaW polskim lecznictwie odwykowym w roku 2013 przypada wyjątkowy jubileusz. Pierwsza polska prywatna Klinika leczenia uzależnień Medox może się pochwalić już pięcioletnią historią. O doniosłości tego wydarzenia świadczy fakt, że dotychczas nie powstała inna placówka lecznicza o tym profilu. Do roku 2008 istniała w naszym kraju prywatna Klinika psychiatryczna, która posiada w ofercie również usługi związane z terapią zależności. Jednak ten zakład leczniczy od lat łączy pomoc pacjentom oferując usługi w ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia wraz z ofertą leczenia prywatnego. Klinika Medox powstała latem 2008 roku i od początku oferta terapeutyczna skupiona jest na leczeniu zespołów uzależnień.
Głównymi inicjatorami powstania tego prywatnego szpitala pod Warszawą byli dwaj lekarze od lat specjalizujący się w psychiatrii, chorobach wewnętrznych oraz leczeniu uzależnień. Korzystają ze zbieranych w trakcie pracy kontaktów osobistych udało im się skupić wokół „Medoxu” grono specjalistów, konsultantów, praktyków z realną wiedzą, tytułami i certyfikatami, dzięki temu w strukturze wydzielono kilka komórek. W placówce tej zarejestrowano oddziały detoksykacji, gdzie pacjenci uzależnieni od alkoholu, leków uspokajających i nasennych oraz pozostałych środków psychoaktywnych otrzymują profesjonalna pomoc w odstawianiu tych substancji.
Dla osób zmotywowanych do leczenia uzależnień przeznaczone są Oddziały Terapii Uzależnień, tu pod opieką psychiatry, internisty oraz grona specjalistów psychoterapii prowadzony jest podstawowy i rozszerzony program autorski. Pacjenci korzystają z nowych standardów często uwzględniających najnowsze zdobycze psychofarmakologii w dziedzinie terapii uzależnień.
Warto również wspomnieć o Hostelu przeznaczonym dla osób planujących przedłużyć pobyt z zamiarem rehabilitacji. Ofertę uzupełnia przykliniczna Poradnia, dzięki tej placówce osoby pozostają w bliskim kontakcie z Kliniką i maja możliwość konsultacji ze specjalistami.

Ogromną uwagę w placówce skupia sie na diagnozie pacjentów, ocena stanu psychicznego, ogólnego i schorzeń współwystępujących odgrywa podstawową rolę w planowaniu dalszego leczenia i rehabilitacji. To konieczność w polityce ograniczania szkód wynikłych z uzależnienia.
Przez pięć lat działalności Medox zyskał liczne grono partnerów na terenie całego kraju, skutkuje to dobrą praktyką ciągłości terapii. Pacjenci opuszczający Ośrodek kierowani są do placówek w pobliżu ich miejsc zamieszkania, terapeuci pomagają wybrać kierunek leczenia i często kontaktują się bezpośrednio z wybranymi ośrodkami.
Pełną ofertę Kliniki Medox zawiera serwis www.medox.org.pl. Zaskakuje ona holistycznym podejściem do pacjenta uwzględniającym opiekę psychiatryczną, internistyczną, rehabilitację.

Przez pierwsze lata działalności Medox zrealizował ponad 2500 przyjęć pacjentów z całego Świata. Oczywiście dominującą grupę stanowią osoby z Polski, jednak często spotyka się tu obywateli USA, Kanady, EU, Australii. Dodatkową, poboczną działalność stanowi poradnictwo, również online. Serwisy tego Ośrodka odwiedziło łącznie ponad milion użytkowników, wielu z nich znalazło odpowiedzi na swoje pytania na stronach www, pozostali korzystali z możliwości komunikacji ze specjalistami Kliniki poprzez mail.

Klinika jako pierwszy w Polsce Ośrodek przygotowała program pomocy osobom z podwójną diagnozą. Pacjenci ci stanowią obecnie ok. 10 % wszystkich osób przyjmowanych do OTU.

Już dziś można mówić o sukcesie, Polska może pochwalić się profesjonalną palcówką, standardem i ofertą medyczną nie ustępującą oferto szpitali z zamożniejszych krajów. Trudno dziś znaleźć w Ameryce czy Europie podobnie szerokie oferty leczenia odwykowego.

Gratulujemy i życzymy rozwoju i sukcesów w terapii. zainteresowanych odsyłamy do http://medox.org.pl/

Kto to jest Specjalista psychoterapii uzależnień

Ośrodek Terapii UzależnieńUzależnienia od środków psychoaktywnych zazwyczaj są zwalczane na terapiach, które prowadzi właściwie wykształcona osoba. Skuteczny specjalista to nie tylko wykształcenie, wyrobione certyfikaty oraz ukończone szkolenia. Praca z osobami uzależnionymi wymaga od takiego specjalisty połączenia jego odpowiednich cech psychofizycznych oraz informacji zdobytych na szkoleniach.

Zawód „specjalista psychoterapii uzależnień” to dosyć skomplikowana profesja, która wymaga kilku lat edukacji i dużo zainwestowanych pieniędzy w kursy. Ukończone studia wyższe to decydujący warunek do spełnienia na drodze do zawodu terapeuty uzależnień. Precyzyjniej rzecz ujmując chodzi o jeden z następujących kierunków: psychologia, pedagogika, socjologia, medycyna, pielęgniarstwo oraz teologia. Zawód ten jest regulowany, co oznacza, iż stosowne przepisy wydane przez organ ustawodawczy dokładnie definiują, kto może być specjalistą terapii uzależnień. Diagnoza człowieka uzależnionego oraz ustalenie dla niego planu leczenia to pierwsze z czynności jakie musi przeprowadzić terapeuta. Fundamentalnymi predyspozycjami terapeuty do walki z uzależnieniami, są umiejętności powiązane z poznawaniem drugiej osoby. Czasami do wyżej ustalonego planu działania wkradają się wyjątki od reguły, a dzieje się tak wtedy, gdy człowiek uzależniony nie jest chętny do podjęcia leczenia. W takiej sytuacji pierwsza czynność specjalisty to próba przekonania takiej osoby do podjęcia leczenia. Specjalista terapii uzależnień nie pracuje jedynie w przychodni, może być zatrudniony również w szpitalu lub jednostkach samorządowych, może też prowadzić prywatną praktykę. Szkoły średnie to placówki w których profilaktyczne wykłady będą od czasu do czasu urozmaicać codzienną pracę terapeuty. Zarobki w tym zawodzie kształtują się średnio od 2 do 9 tysięcy PLN netto.

Ceny szkoleń oraz kursów dla terapeutów walczących z uzależnieniami są bardzo zróżnicowane. Gotówka ta waha się od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych. Na szczęście można zabiegać o dofinansowanie takiego szkolenia na przykład przez KBDN lub PARPA.

Pomoc w skomplikowanych chwilach

Podobno nasze życie, życie ziemskie jest karą. Jesteśmy tu po to aby pokutować i zasłużyć na zbawienie, tak uczy nas wiara chrześcijańska. Czy to prawda? ilu z nas tak naprawdę w to wierzy? ilu o tym pamięta? będąc na etapie głębokich przemyśleń na taki temat już można się zastanowić czy aby nie mamy kłopotu z własną psychiką, która w skutek niezadowolenia z życia, szuka różnych odpowiedzi.

Jeżeli mamy problemy związane ze złym postrzeganiem świata lub też najzwyczajniej w świecie nie potrafimy odszukać się pośród ludzi – psychoterapia z pewnością zda egzamin. To świetne przedstawienie, jak dużo jesteśmy w stanie zaprzepaścić lub też zdobyć. Wystarczy podjąć słuszne działania. Wówczas z pewnością życie stanie się poprawniejsze. Okazuje się, że magister psycholog zdaje sobie sprawę z tego, jak zmotywować do działania lub też jak odmienić tok myślenia osoby, która już dawno zapomniała, czym jest szczęście. Do psychologa chodzą nie tylko gwiazdy lub też medialne osoby. Tam mogą pojawić się również stereotypowi ludzie ze szablonowymi problemami, które żądają interwencji profesjonalisty. 432895_ducks_in_a_rowNic w takim razie dziwnego, że psychoterapia Poznań osiąga miano bardzo pomocnej oraz od czasu do czasu zbawiennej. To zależy również od samego profesjonalisty, który prowadzi kurację. Nie każda sesja może być udana lub nie każdy specjalista naprawdę jest specjalistą. Nic wobec tego osobliwego, że przed udaniem się do psychologa należałoby sprawdzić jego referencje, opinie i to, co o nim sadzą ludzie, którzy naprawdę mieli z nim styk. Tylko po takiej kontroli możemy oddać się w ręce profesjonalisty, który będzie wiedział, co zrobić, by komplikacje, które aktualnie wydają się nam nie do przezwyciężenia błyskawicznie straciły blask oraz zniknęły w natłoku szczęścia. Bez odpowiedniego przeszkolenia, wiedzy, doświadczenia i solidnego nastawienia nie ma mowy, aby pomóc osobie, która nie czuje się silna. Dlatego psycholog Poznań honorowany jest za doświadczoną oraz obytą osobę, która zna się na rzeczy i znakomicie wie, jaka terapia wspomoże w wyznaczonych sytuacjach.

Fototerapia – leczenie depresji

Fototerapia Fototerapia Każdy z nas słyszał o wyjazdach szlachty do Włoch.  To nie fanaberia to metoda na poprawienie samopoczucia, czyli poprawę nastroju. Przed połową XX wieku nie by0 możliwe leczenie depresji metodami farmakologicznymi. Pacjencji szukali alternatywnych metod.  Wybierali leczenie światłem i deprywacje snu. Jednak dopiero niedawno poznano wpływ światła na nasz nastrój. Okazuje się, że w miesiącach słonecznych jesteśmy bardziej aktywni, mamy lepsze samopoczucie. Zbadano wpływ promieni światła na nasz nastrój. Continue reading “Fototerapia – leczenie depresji” »

Dlaczego boimy się psychiatry?

Dlaczego boimy się psychiatry?
Choroby i zaburzenia psychiczne towarzysza nam od początku świata. Ich opisy można spotkać w pierwszych tekstach napisanych przez człowieka. W historii spotykamy zróżnicowane podejście do osób przejawiających objawy chorób psychicznych. Różne kultury, wyznania i filozofie kształtowały skrajne podejście do chorych. Istniały społeczności, które traktowały zaburzenia psychiczne jako dar od Bóstwa, chorych jak świętych, otaczano ich opieką, uważano, że mają kontakt z siłami nadprzyrodzonymi, mogą przepowiadać lub kształtować przyszłość. Dobrym przykładem może być postrzeganie Anoreksji, historyczne postacie które powstrzymywały się od przyjmowania posiłków były podziwiane, a niektóre zostały uznane za święte. Sporo dowodów świadczy, że Joanna D’Arc cierpiała na Anoreksję, która dziś prawdopodobnie byłaby uznana za „chorą psychicznie.

Skrajnie odwrotny sposób traktowania problemu proponowały systemy totalitarne. Faszystowskie Niemcy likwidowały chorych, w ZSRR dysydentów przedstawiano jako chorych na „schizofrenię społeczną”, zamykano w zakładach. Współcześnie codziennie wydawane są artykuły w sieci, gazetach, przedstawiające chorych w bardzo złym świetle.
Nasze Państwo mimo deklaratywnej chęci pomocy, stara się pozostawić problem zaburzeń pacjentom i ich bliskim. Szpitale psychiatryczne mają najgorsze warunki socjalne, są znacznie niedoinwestowane, panują w nich skandaliczne warunki. W oddziałach dominują kilkuosobowe sale, brak sanitariatów, zupełny brak intymności. Dostęp do specjalisty psychiatry jest bardzo trudny, oczekiwanie na wizytę w Poradni Zdrowia Psychicznego trwa z reguły kilka miesięcy.
Trudno dziwić się pacjentom , że obawiają się stygmatyzacji, uznania za „wariata”. Oznacza to w praktyce, że dalej pacjent będzie traktowany gorzej, odbierze mu się część oczywistych praw.
Z drugiej strony niepodejmowanie leczenia uzależnień, psychoz, depresji, leczenia lęków, zaburzeń snu, oznacza stałe pogarszanie funkcjonowania, jakości życia. Często utratę źródła dochodów, rozpad rodziny.
Pacjenci często wybierają kompromis, wybierają prywatne gabinety specjalistów. W odczuciu społecznym prywatna praktyka lekarza psychiatry, daje szanse na godne traktowanie i większą dyskrecję.
Problem jest wyjątkowo ważny, zaburzenia psychiczne związane z wiekiem podeszłym, depresją, psychozą, alkoholizmem i narkomanią, dotykają co najmniej 30% społeczeństwa. Do liczby tej należy dodać jeszcze rodziny, opiekunów, pozostałych bliskich. Myślę, że zagadnienie to dotyczy nas wszystkich i wymaga szerokiej publicznej dyskusji.

Depresja

Depresja
Zmienia się Świat, zmieniają choroby. Współcześnie wśród chorób będących poważnym zagrożeniem życia, zaburzenia depresyjne zajmują czwartą pozycję. Epidemiologia depresji, wskazuje, że choruje na nią 20 % ludzkiej populacji, a szeroko rozumiane zaburzenia depresyjne dotykają 50% ludzi.
Depresję rozpoznajemy gdy co najmniej przez dwa tygodnie utrzymują się objawy: obniżonego nastroju, utrata zainteresowań, anhedonia czyli nieodczuwanie przyjemności. Do głównych symptomów depresji zaliczamy: przygnębienie i smutek, niepokój czasami osiągający poziom pobudzenia, lęk z różnymi jego odmianami, zaburzenia snu z reguły o typie wczesnego budzenia, bóle głowy, zaparcia, zaniżona samoocena, utrata wiary, poczucie winy lub grzechu, spadek napędu, spowolnienie, utrata energii, poczucie niewydolności intelektualnej, zaburzenia pamięci i koncentracji, w skrajnych przypadkach urojenia nihilistyczne i myśli samobójcze.

Znaczna część pacjentów bo ok. 60% chorych na depresję dokonuje próby samobójczej.
Depresja często ma nawrotowy przebieg, 50% pacjentów zachoruje ponownie, w przypadkach powtarzających się epizodów depresyjnych, mówimy o Depresjach nawracających czyli Chorobie Afektywnej Jednobiegunowej, w skrócie CHAJ.
Tylko nieznaczna grupa pacjentów zgłasza się do lekarza, jedynie 20% podejmuje specjalistyczną terapię.
Koniecznie trzeba zaznaczyć, że współczesne leki przeciwdepresyjne osiągają wysoki poziom skuteczności, są bezpieczne, nie wywołują zespołów zależności, nie powodują zaburzeń funkcji poznawczych czyli intelektualnych. Minusem terapii jest długi czas oczekiwania na korzystne działanie, z reguły pozytywne efekty obserwujemy minimum po dwóch – trzech tygodniach terapii. Leczenie depresji powinno trwać co najmniej kilka miesięcy, standardem w pierwszym epizodzie jest przyjmowanie leków przez pół roku. CHAJ wymaga leczenia przewlekłego.

Praktycznie większość chorób wywołujących chroniczne cierpienie, inwalidyzujących, upośledzających funkcjonowanie pacjenta, wywołuje zaburzenia depresyjne. Praktycznie zawsze obserwuje się objawy depresji w schorzeniach: nowotworowych, neurologicznych przebiegających z uszkodzeniem CSN (padaczce, SM, zespołach otępiennych, po urazach i udarach mózgu), reumatycznych. Spora część objawów depresyjnych związana jest z bezpośrednio z uszkodzeniem mózgu lub naczyń mózgowych, zaburzeniami metabolicznymi w OUN. Dodatkowo gorsze codzienne funkcjonowanie pacjenta, liczne ograniczenia wynikłe z choroby podstawowej, przewlekle dolegliwości bólowe, świadomość nieodwracalności choroby, powoduje u pacjenta ciężki stres.  Trzeba wspomnieć, że współistniejące objawy depresji wpływają na rokowanie w leczeniu choroby podstawowej. Chory nie stosuje się do zaleceń terapeutycznych z powodu braku wiary w ich skuteczność.

Gdy ktoś z naszych bliskich zachoruje, gdy stwierdza się istnienie poważnej, przewlekłej lub śmiertelnej choroby, staramy się zapewnić mu wsparcie, odpowiednie warunki do leczenia lub pielęgnacji. Powoduje to występowanie u opiekunów zaburzeń reaktywnych, często o charakterze Depresji sytuacyjnej. Badacze zajmujący się tym problemem, odkryli częste występowanie licznych schorzeń u opiekunów ludzi przewlekle chorych. Stwierdzono zdecydowanie częstsze występowanie: nadciśnienia tętniczego, infekcji, chorób skóry, choroby wrzodowej. Spowodowane jest to obniżeniem odporności, wyczerpaniem, wypaleniem, zmęczeniem.
Przypadki depresji reaktywnej z trudem podają się leczeniu farmakologicznemu, natomiast dobre efekty osiąga się stosując psychoterapię.

Opracowano na podstawie: http://medox.org.pl/depresja/leczenie.html